popujt

Ne nuk jemi vetëm përfaqësues të lloit njerëzor. Ne gjithashtu jemi përfaqësues edhe të shteteve, nacionaliteteve dhe grupeve etnike. Njerëzit kanë të ashtuquajtur identitet etnik dhe ndjenjë që janë përfaqësues të një populli të caktuar. Përfaqësuesit e një populli kanë gjuhë, zakone dhe histori të përbashkët. Megjithatë egzistojnë panumër dallimesh në mes kulturave njerëzezore. Supozohet se njerëzit flasin mbi 6.800 gjuhë.

 

Dallimet fizike

Për lloin e njeriut janë karakteristike ndryshimet e mëdha fizike. Disa cilësi janë të lidhura me ndyshimet kulturore, dhe disa nuk janë. Banorët e Lindjes së Largët në Azi janë të njohur me formën e syve si bajame, por sy të ngjashëm kanë edhe një grup njerëzish si përfaqësuesit e fisit San në Afrik. Disa ndryshime fizike të theksuara janë paraqitur tek popujt të cilët, për shkak izolimit nga të tjerët, kanë zhvilluar për ta cilësi të veçanta. Të tillë janë përfaqësuesit e lartë të popullit Dinka në Sudan dhe Pigmejët në Afrikën Qëndrore dhe mund të thuhet se egziston një ngjajshmëri në pamjen fizike dhe kulturën. Megjithatë bërja pjesë në një grup etnik nuk do të thotë edhe ngajshmëri fizike me të qe del nga trashigimia gjenetike. Populli Hungarez në Evropën Qëndrore dallohet nga fqinjët e vet me gjuhën ungro-finlandeze krejtësisht e ndryshme me gjuhët indo-evropiane që e flasin popujt qe janë për rreth. Megjithatë analizat kanë treguar se vetëm 10% e gjeneve tek hungarezët përputhen me ato të paraardhësve të tyre, çka tregon për gërshetimin shekullor me kultuën e popujve të tjerë. Në ralitet lëvizja e popullsis, gërshetimi i kulturava dhe shum factorë të tjerë na bëjnë që një grup etnik të të mos e klasifikojmë vetëm me pamjen e jashtme fizike.

Çështë populli

Shkencetaret me kohe e kane verejtur lidhjen ne mes nesh dhe llojeve te tjera te hominideve.Me gjetjen e shum fosileve,ne hapsir u paraqiten shum pamje te ndryshme.Evolucioni i njeriut duket si nje labirint i gershetuar ne te cilin eshte shume e veshtire te gjendet lidhja ne mes tipeve.Nje nder zbulimet e medha eshte edhe ajo qe historia e jetes tone eshte e mbushur plote me mossuksese dhe humbje.Te gjithe bashkekohesit e paraardhesit tone jane zhdukur,duke e lene homo sapiensin te mbijetuarin e vetem.Te dhenat na paralajmerojne se lloijin tone se shpejti e pret fati i njejte,zvoglimi i numrit te pergjithshem te banoreve.mbeturiat e fosileve zbulojne se te afermit tane kane jetuar para 30 000 viteve ndersa disa grupe me te vogla kane jetuar pak me gjate.Siç duket secila kulture ka predikimet e veta per mitin e majmunit njeri.

PREJ KU E KEMI PREJARDHJEN

Ne disa kultura mendohet se zoti pernjeheresh e ka formuar boten:shum te krishtere mendojne se Adamin dhe Even e ka formuar Zoti para 6000 viteve.Ne shoqeri te tjera besohet se bota eshte zhvilluar ne rruge organike si fetusi ne miter ose si prindet te paraqitur si qiell dhe toke.Aborixhianet Australian besojne se bota eshte krijuar nga paraardhesit mitologjik te endrrave.Sipas mitologjis krishtero-hebraike fuqi mbinatyrore na ka bere me te fuqishem nga bimet dhe shtazet e tjere.

HAPI I MADH

Historia e njeriut eshte histori e shume zhvillimeve.Me mijera,madje miliona vjet nuk ka ndodhur azgje e rendesishme,qe pas saj ndonje zbulim ose gershetim i cuditshem i ngjarjeve ka sjellur me shpejtesi zhvillimin e njerzimit.Nje hap i till ka qen i paralajmeruar para 40 000 viteve kur jane paraqitur kultura,shkenca dhe veglat me te persosura.Ne europ revolucioni kulturor sillet ne lidhje me njeriun kromanjon vizatimet e te cilit i kane zbukuruar shpellat ne Francen jugore dhe Spanjen veriore.Disa shkencetare kane supozuar se shkak per kete ka qen zhvillimi i gjuhes,vetedija,por ky supozim nuk eshte perkrahur shume.Baza e jeteses se paraardhesit tone ishte gjuetia dhe mbledhja e fryteve qe ka zgjatur deri para 10 000 viteve,kur ndodhi edhe nje hap tjeter i madh.

FILLIMI I CIVILIZIMIT

Ne mbarim te periodit te fundit njerzit ne bote më kishin mesuar ti zbusin dhe ti ruajne kafshet dhe te kultivojne bime.Zhvillimi i bujqesis i ka nxitur ndodhit qe e kane transformuar shoqerin njerezore.Njerezit i kane formuar vendbanimet e para,a menaxhimi i mir i ushqimit ka sjellur deri te rritja e numrit te banoreve dhe ne formini e qyteteve.Jeta qytetare ka sjellur ne ndarjen e punes dhe ne zbulime te reja.Megjithate te dhenat tregojne se bujqit e pare kane pasur shendet me te dobet se paraardhesit e tyre nomad.Kane jetuar ne kushte te mbingarkuara te banimit dhe ne vende jo te shendetshme dhe jane ushqyer me disa bime te gjalla.Gjithashtu jane paraqitur ndarje edhe ne shoqeri: nje numer i vogel pronaresh te tokave jetonin ne menyre luksoze ndersa pjesa tjeter e pupullsis me perpjekje te medha punonte neper ara.

Tags: vivamus nibh in augue praesent